Łódź

Prezes Oddziału dr Czesław Kowalczyk, tel. 606 224 170

Zastępcy Prezesa Oddziału:

  1. Andrzej Podlejski, tel. 601 280 106
  2. Adam Sikora, tel. 509 33 10 26

Adres Oddziału: ul. Szczecińska 74, 91-222 Łódź

Członkowie łódzkiego oddziału na spotaniu 25.11.2015r.

Spotkanie w Radomsku

Zgodnie z programem działania Oddziału SOP w Łodzi - odbyło się spotkanie wyjazdowe członków Łódzkiego Oddziału Stowarzyszenia Ochrony Pracy w nowoczesnej fabryce szyb zespolonych PRESS GLASS S.A. w Radomsku. Zakład radomski produkuje szyby zespolone, fasadowe, laminowane, hartowane i solarne.

Celem spotkania było zapoznanie się z wdrożonymi narzędziami systemu zarządzania ochroną pracy, w tym zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, oraz uzyskanymi efektami.

Podczas spotkania członkowie SOP zapoznali się z historią firmy, techniczną stroną produkcji szyb oraz problematyką bezpieczeństwa pracy w zakładzie. Specjalista ds. BHP, Jerzy Nieśmiałek (również członek SOP Łódź), omówił typowe zagrożenia występujące podczas procesu produkcji oraz stosowane działania profilaktyczne zmniejszające ryzyko zawodowe na stanowiskach pracy, m.in. monitoring stanowisk pracy, na których występuje duże zagrożenie wypadkowe.

Podczas zwiedzania zakładu produkcyjnego było widoczne zaangażowanie pracowników w poprawę bezpieczeństwa pracy. W szerokiej dyskusji podzielono się spostrzeżeniami i wymieniono doświadczeniami. Wyrażono także chęć dalszej współpracy w zakresie modyfikacji narzędzi w systemach ochrony pracy. Na zakończenie wizyty p. Czesław Kowalczyk, Prezes Oddziału SOP w Łodzi, podsumował spotkanie, uznając je za bardzo owocne i korzystne, zarówno dla członków SOP, jak i dla zwiedzanej firmy.

 

 

Środki ochrony indywidualnej w pracy na wysokości - podstawy

Prace na wysokości zawsze wymagały szczególnego traktowania, dlatego z upływem lat znacznie wzrosła świadomość wynikająca z tego typu zagrożenia. Coraz rzadsza możliwości ukrywania poważnych zdarzeń, ogólny dostęp do wciąż rozwijających się środków ochrony przed upadkiem z wysokości zarówno pod względem ergonomicznym jak i technicznym oraz rozwój profesjonalnych centrum szkoleniowych powodują wzrost zainteresowania tego typu asortymentem. Czym właściwie są, jak je dzielimy i w jakich sytuacjach powinny być prawidłowo wykorzystywane?

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (załącznik nr.2): „§1. Środki ochrony indywidualnej powinny być stosowane w sytuacjach, kiedy nie można uniknąć zagrożeń lub nie można ich wystarczająco ograniczyć za pomocą środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy.” Podobne wskazanie znajdziemy również w innych dokumentach. W tym samym rozporządzeniu w tabeli nr.3 – rodzaje środków ochrony indywidualnej, pkt. 9 wyszczególniono: „uprzęże, w tym szelki bezpieczeństwa i pasy biodrowe; linki bezpieczeństwa; amortyzatory; urządzenia samohamowne; inne środki chroniące przed upadkiem z wysokości”. O jakie ŚOI dokładnie nam chodzi? Jak już wiemy ŚOI należy traktować jako ostateczne zabezpieczenie naszego stanowiska pracy. Jednak często okazuje się, że taka forma ochrony jest jedynym rozsądnym rozwiązaniem z uwagi na ograniczenia występujące w otoczeniu, prace interwencyjne, czas, koszta itp. Istnieją również takie sektory jak dostęp linowy (alpinizm przemysłowy), w których stanowiska pracy opierają się przede wszystkim na stosowaniu tego rodzaju zabezpieczeń.

Czym więc są ŚOI chroniące przed upadkiem z wysokości? Są to wszelkie możliwe urządzenia spełniające wymagania odpowiednich norm, które w bezpośredni sposób zabezpieczają przed upadkiem z dowolnej wysokości. Normy w tym wypadku mają dość istotne znaczenie. Pozwalają w prosty i przejrzysty sposób oddzielić sprzęt sportowy (np. do celów wspinaczkowych) od przemysłowego. Ułatwiają kontrolę firm podwykonawczych a także zapewniają, że środki wykonano w oparciu o standardy bezpieczeństwa a nie „domową metodą” (dostępne w prywatnym obiegu). Jest to dość istotny element w planowaniu oceny ryzyka oraz organizacji prac. Obecnie na rynku zarówno krajowym jak i światowym znajduje się szereg dostępnych środków i każdemu z nich można by było poświęcić odrębny artykuł poparty testami wytrzymałościowymi, opisami z zakresu ergonomii oraz możliwościami ich zastosowania.

Podstawowe wymagania zostały transponowane z dyrektywy 89/686/EWG do rozporządzenia w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej. Między innymi:

  1. ŚOI zapobiegające upadkom z wysokości lub ich skutkom  powinny zawierać uprząż i podsystem łącząco-amortyzujący połączony z punktem kotwiczenia; środki te powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby w przewidywanych warunkach ich używania droga spadania użytkownika była zminimalizowana w celu uniknięcia kolizji z przeszkodami, a siła hamowania nie przekraczała wartości progowej (6kN), powyżej której użytkownik mógłby doznać obrażeń ciała lub nastąpiłoby zerwanie lub pęknięcie któregokolwiek z elementów, powodując upadek użytkownika
  2. ŚOI chroniące przed upadkiem z wysokości zaliczane są do środków o złożonej konstrukcji i powinny zostać poddane procedurze oceny zgodności typu WE. Następnie producent lub jego uprawniony przedstawiciel wystawia deklarację zgodności WE.
  3. Producent obowiązkowo umieszcza oznakowanie CE wraz z numerem jednostki notyfikowanej.
  4. Producent lub uprawniony przedstawiciel dostarcza instrukcję w języku polskim zawierającą: kontakt do producenta lub dystrybutora; informację na temat przechowywania, czyszczenia, konserwacji, obsługi i dezynfekcji; zalecanych środkach czyszczących i konserwujących; skuteczności i klasie ochrony dla różnych poziomów zagrożeń i związanych z tym ograniczeń; rodzaje opakowań właściwych do bezpiecznego transportu; datę ważności; objaśnienie wszelkich oznaczeń; informacje dotyczące jednostki notyfikowanej; wymagania dotyczące punktu kotwiczenia i minimalnej wolnej przestrzeni znajdującej się poniżej użytkownika; właściwym sposobie zakładania uprzęży i przyłączania podsystemu łącząco-amortyzującego do punktu kotwiczenia.
  5. Nakaz naniesienia na ŚOI w sposób trwały i czytelny daty ważności.
  6. Nakaz wprowadzenia oznaczeń na produkcie lub w instrukcji informujących o dopuszczalnej liczbie wykonywanych czynności związanych z czyszczeniem lub konserwacją, po których ŚOI powinien być poddany kontroli lub wymianie.

 

ŚOI możemy zaklasyfikować do następujących systemów pracy:

  1. Systemy zapobiegające spadaniu
    1. Systemy do ustalania pozycji podczas pracy na wysokości (praca w podparciu). Dostęp zwyczajny. Technika pracy polegająca na ustalaniu i regulowaniu pozycji głównie za pomocą linki opasującej.
    2. Systemy uniemożliwiające rozpoczęcie spadania (praca w ograniczeniu). Dostęp zwyczajny. Technika pracy polegająca na ograniczeniu poruszania się i niedopuszczeniu do możliwości wystąpienia upadku z wysokości.
  2. Systemy powstrzymujące spadanie
    1. System pracy z systemem łącząco-amortyzującym. Dostęp zwyczajny. Technika pracy z wykorzystaniem urządzeń powstrzymujących upadek oraz amortyzujących siłę uderzeniową.
    2. System pracy z wykorzystaniem technik linowych. Dostęp linowy. Technika pracy wykorzystująca dwa oddzielnie zakotwiczone systemy lin lub innych urządzeń pozwalających na ustalanie pozycji w dowolnej płaszczyźnie, na dowolnej wysokości bez kontaktu z podłożem.

Punkt kotwiczący

Wszystkie elementy systemu zabezpieczeń powinny posiadać odpowiedni punkt wpięcia (zakotwiczenia). Czyli miejsce, do którego należy wpiąć np. linkę z amortyzatorem i odpowiednimi łącznikami (podzespół łącząco amortyzujący).  Informacje dotyczące tego zagadnienia znajdziemy szerzej rozpisane w normie PN-EN 795:20112, niestety na obecną chwilę jedynie w wersji angielskiej.

Norma określa co rozumiemy przez:

Punkt strukturalny – element bądź elementy konstrukcyjne przytwierdzone na stałe do struktury, która spełnia wszelkie wymogi bezpieczeństwa, do którego można podłączyć urządzenie kotwiczące bądź element środków ochrony indywidualnej. Gdzie punkt nie jest elementem urządzenia kotwiczącego.

Punkt kotwiczący - element, do którego może być dołączony sprzęt ochrony indywidualnej po zainstalowaniu urządzenia kotwiczącego.

Urządzenie kotwiczące – element bądź szereg elementów, które zawierają jeden lub więcej punktów zakotwiczenia. Występuje sześć klas urządzeń kotwiczących:

A1 - Stałe punkty kotwiczące (zwane strukturalnymi) ; A2 -Stałe punkty kotwiczące stosowane na powierzchniach pochyłych; B - Przenośne urządzenia kotwiczące;  C - Giętkie poziome prowadnice. Kąt nachylenia do 15˚;  D - Poziome szyny kotwiczące; E - Bezwładne masy kotwiczące.

Ze względu na charakter konstrukcji i zastosowanie urządzenia klasy A1, A2, C oraz D nie są zaliczane do środków ochrony indywidualnej (ŚOI).

Klasyfikacja ŚOI stosowanych w dostępie zwyczajnym pod względem norm

  1. PN-EN 354:2012

    Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości - Linki bezpieczeństwa

    Najczęściej wykonane z lin z włókien chemicznych (często poliamid), ale również lin drucianych, taśm oraz łańcuchów. Stosowane w urządzeniach pozycjonujących, lonżach lub jako bezpośredni element łączący szelki bezpieczeństwa z punktem kotwiczącym. Przed zastosowaniem należy sprawdzić stan techniczny linki szukając uszkodzeń mechanicznych lub obecności działania niezidentyfikowanych substancji chemicznych oraz nadmiernego działania promieni UV.

  2. PN-EN 355:2005

    Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości - Amortyzatory

    Zaprojektowane w taki sposób, by pochłaniać energię kinetyczną powstałą podczas spadania z wysokości. Przy czym siła hamowania nie powinna być większa niż 6kN. W połączeniu z linką bezpieczeństwa tworzy lonżę, przy założeniu że długość systemu wraz z łącznikami nie może przekraczać 2m.  Przed zastosowaniem należy wizualnie sprawdzić stan szwów lub stan techniczny obudowy amortyzatora.

  3. PN-EN 358:2002

    Indywidualny sprzęt ochronny ustalający pozycję podczas pracy i zapobiegający upadkom z wysokości - Pasy ustalające pozycję podczas pracy i ograniczające przemieszczanie oraz linki ustalające pozycję podczas pracy.

    Norma obejmuje dwa główne zagadnienia. Pierwszy to pasy biodrowe wyposażane są w dwa boczne kolucha i w zależności od przeznaczenia produkowane osobno lub jako element szelek bezpieczeństwa. Drugi to linki bezpieczeństwa wyposażone w urządzenia regulujące często produkowane jako zintegrowane urządzenie. Linki powinny spełniać wymagania PN-EN 354. Natomiast urządzenia regulujące to nic innego jak urządzenia samozaciskowe, które mogą spełniać również wymagania PN-EN 353-2, być sprzedawane niezależnie i wykorzystywane do pracy w podparciu z zastrzeżeniem instrukcji o rodzaju liny z jakią mogą współpracować.

    Urządzenia służą do łączenia szelek bezpieczeństwa bezpośrednio z punktem kotwiczącym (np. poprzez opasanie konstrukcji) i często wymuszają stosowanie dodatkowego zabezpieczenia. Przed zastosowaniem należy skontrolować zacisk urządzenia na lince jak i kondycję linki oraz łączników.

  4. PN-EN 360:2005

    Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości - Urządzenia samohamowne

    Są to urządzenia powstrzymujące spadanie, samoczynnie blokujące, wykorzystujące mechanizm zwijania oraz rozwijania linki bezpieczeństwa (PN-EN 354). Linka może być wykonana z liny drucianej, taśmy lub liny z włókien syntetycznych i przekraczać długość 2m.  Bezpośrednio łączą punkt kotwiczący z szelkami bezpieczeństwa w punkcie zaczepowym „A” i ograniczają siłę hamującą do 6 kN. Przed zastosowaniem bardzo istotne jest, aby wyciągnąć całą długość linki z urządzenia i po skontrolowaniu kondycji linki sprawdzić stan połączenia z mechanizmem.

  5. PN-EN 361:2005

    Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości - Szelki bezpieczeństwa

    Urządzenia podtrzymujące ciało, przeznaczone do ochrony przed upadkiem z wysokości. Wyposażone w górne punkty zaczepowe oznaczone wielką literą „A” służące do powstrzymywania spadania. Punkty „A” łączą za pomocą łączników szelki z systemem łącząco-amortyzującym a następnie z punktami kotwiczącymi. Mogą być wyposażone w dodatkowe boczne punkty PN-EN 358 (praca w podparciu) oraz punkt centralny PN-EN 813 (dostęp linowy). Przed zastosowaniem należy sprawdzić wizualnie stan techniczny wszystkich elementów przenoszących obciążenia.

  6. PN-EN 362:2006

    Środki ochrony indywidualnej chroniące przed upadkiem z wysokości - Łączniki

    Zwane również zatrzaśnikami lub potocznie karabińczykami. Są to urządzenia służące do łączenia dowolnych składników dowolnego systemu. Wykorzystywane również do podczepiania urządzeń pomocniczych. Muszą posiadać mechanizm blokujący nie pozwalający na samoczynne otwieranie się zamka. Zaprojektowane by przenosić obciążenia w osi określonej przez producenta. Wyróżnia się kilka typów łączników : B, M, T, A, Q. Wszystkie z wyjątkiem typu Q muszą przenosić minimalne obciążenie przy nie zablokowanym zamku równe 15 kN. Natomiast przy zablokowanym 20 kN (typ Q – min. 25 kN). Przed zastosowaniem należy skontrolować wizualnie kondycję sprężyny powrotnej zamka, system blokowania oraz ogólny wygląd szukając pęknięć bądź ostrych i chropowatych miejsc.

  7. PN-EN 397+A1:2013-04

    Przemysłowe hełmy ochronne

    Czyli popularnie znane jako kaski, służą do ochrony głowy. W pracy na wysokości istotne jest by posiadały najlepiej czteropunktową więźbę wraz z odpowiednim paskiem podbródkowym. Taki układ pozwala na wykonywanie pracy bez ryzyka utraty hełmu. Jest to szczególnie istotne w przypadku utraty przytomności, bądź w momencie zatrzymania upadku przez system amortyzujący. Kask jako jedyny z wymienionych urządzeń zaliczany jest do II kategorii ŚOI. Dopuszcza się również, głównie w dostępie linowym stosowanie kasków spełniających wymagania PN-EN 12492. Przed zastosowaniem należy zwrócić uwagę na odpowiedni dobór typu hełmu do wykonywanych zadań (np: prace pod wysokim napięciem, nie stosowanie hełmów z otworami przy pracach spawalniczych i elektryczny itp.), a także dokonać wizualnej oceny stanu skorupy hełmu w poszukiwaniu pęknięć, przebarwień czy kontaktu z nieznanymi substancjami chemicznymi oraz stan więźby i paska podbródkowego.

Przeglądy sprzętu

Sprzęt powinien być sprawdzony przed każdym użyciem i przekazany do szczegółowej kontroli w przypadku wykrycia defektów lub niepokojących zachowań. Szczegółowe zasady takiej kontroli powinny zostać zawarte w instrukcji użytkowania.

Minimum raz na 12 miesięcy sprzęt powinien przejść kontrolę okresową wykonaną przez osobę kompetentną zgodnie z zaleceniami producenta. Za osobę kompetentną uważa się kontrolera, który odbył szkolenie u określonych producentów sprzętu z zakresu kontroli ŚOI. Nie ma przeciwwskazań do tego by kontroler przeszkolony przez firmę „X” nie kontrolował urządzeń produkowanych przez firmę „Y”, jeżeli urządzenia te posiadają podobną budowę i odpowiadają wymaganiom tych samych norm.

Dla ułatwienia kontroli i ewentualnej identyfikacji dla każdego ŚOI powinna być prowadzona historia sprzętu opisująca  miejsce i warunki użytkowania wraz z dołączonym  spis użytkowników, instrukcją oraz deklaracją zgodności. Zaleca się by ŚOI były przypisywane dla jednego użytkownika przez cały czas eksploatacji.

Powyższy artykuł nie wyczerpuje w pełni tematu. Aby szczegółowo opisać zagadnienie, należałoby się skupić na każdym z elementów, na jego charakterystyce i praktycznym wykorzystaniu w miejscu pracy.

Akty prawne

  1. Dyrektywa 89/686/EWG.
  2. Dyrektywa 2009/104/WE.
  3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
  4. Rozporządzenie MPiPS z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
  5. Rozporządzenie MGPiPS z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej.
  6. Rozporządzenie MGz dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania  maszyn przez pracowników podczas pracy.
  7. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności.

Autorem tekstu o środkach ochrony indywidualnej jest Dominik Szmajda.


Stowarzyszenie Ochrony Pracy
© Stowarzyszenie Ochrony Pracy
ul. Paca 37, 04-386 Warszawa
tel. 22 517 88 06, fax 22 517 88 87
e-mail:zg.sop@o2.pl
Strona Główna | O stowarzyszeniu | Aktualności | Wydawnictwa | Forum